7 Mayis 1840 yılında Rusya’nın Votkinsk şehrinde babası devlet madenlerinde müfettiş, annesi yarı Fransız olan ailenin oğlu olarak doğdu.Çaykovski’nin müzik yeteneği aileden gelme değildi.
Fransız mürebbiyesi Fanny Dürbach müzik yeteneğini küçük yaşta fark ettiyse de, ailesi bu yeteneğini doğrudan desteklemedi.
Çaykovski 1850’de Petersburg’daki Hukuk Okulu’nun hazırlık bölümüne yazıldı.1859’da bu okulu bitirdi ve Adalet Bakanlığı’nda birinci sınıf memur olarak görev aldı.
Okul yıllarında ünlü koro şefi Lomakin’in öğrencisi oldu ve onun yanında koro dersleri aldı.Piyano çalışmalarını ise Kündinger ile sürdürdü ancak olağanüstü yeteneği keşfedilemedi.
20 yaşındayken doğaçtan vals’ler ve polka’lar besteliyor fakat bu deneyleri kağıda geçirecek cesareti kendinde bulamıyordu.Kısa bir süre sonra benliğindeki boşluğu hissetti ve yanlış bir meslek seçtiğini anladı.
1862’de yeni kurulmuş olan Petersburg Müzik Konservatuarı’na girdi.Daha sonra da memurluktan ayrıldı.
Çaykovski, konservatuarı 1865’de bitirdi ve diploma çalışmasına gümüş madalya verildi.1866’da Nicholas Rubinstein, Moskova Konservatuarı’nı kurdu.Çaykovski burada armoni öğretmenliği yaptı ve Koshkin, Albrecht ve Klindworth gibi müzikçilerin dostluğunu kazandı.
Çaykovski ilk operası “Voyvoda” da dahil olmak üzere tüm çalışmalarını Rus Müzik Kurumundaki konserlerde icra etti, şefliğini de Nicholas Rubinstein yaptı.
Çaykovski, “Kış Rüyaları” adlı eserinin üzerindeki aşırı çalışması sonucunda ruhsal bunalıma girdi.
1870lerin başlarındaki besteleri Petersburg’daki ulusalcı bestecilerin müziğine belirgin bir yakınlık gösterdi.Romeo ve Juilet fantezi uvertürünü yazdı.
1872’de Russky Viedomosti adlı yayın organının müzik eleştirmenliği görevine getirildi ve 1876 yılına kadar bu organa yazı yazdı.
Bestecilik, eleştirmenlik ve öğretmenlik görevlerinin yoğun stresi sonucunda 1875 yılında bir depresyon geçirdi.
1876’da Vchy’de tedavi gördükten sonra Russky Viedomosti tarafından Bayreuth Festivali’ne gönderildi.
1877’de dokuz hafta süren ve çevresi tarafından büyük bir hata olarak nitelendirilen evliliği yaptı.
Sağlığı ve ruhsal durumu bozuk olarak Moskova’dan Petersburg’a döndü.Beyin ummasının eşiğine gelen besteci doktorlar tarafından yurt dışına gönderildi.
Varlıklı bir dul olan Nadejdavon Meck’le dostluğu ilerdedi.Ancak bu dost kadınla hiç karşılaşmadı, dostlukları mektuplaşmayla oluştu.
Meck, Çaykovski’ye öğretim görevini bırakarak yalnızca besteyle uğraşma olanağını saplayan yıllık bir maaş bağladı.Bu cömetlik karşısında Çaykovski birkaç yıl aşırı üretken oldu.
Çaykovski 1885’de Moskova yakınlarında Maidanovo’da bir ev satın aldı.Bu dönemde Rusya’yı daha çok gezdi; 1889’da önemli bir yurt dışı turnesine daha çıktı.Hamburg, Berlin, Prag, Parisve Londra’da kendi yapıtlarını yönetti.Müziği her yerde takdirle karşılandı.
Çaykovski son ve kendisinin baş yapıtı olarak saydığı “Pathetque” senfonisini Ağustos 1893’de tamamladı.İlk Petersburg’da çalınışınıda kendi yönetti ama yapıtın fazla alkış almaması onu düş kırıklığına uğrattı.
Yaşamının son günlerinde oldukça düzgün ve ılımlı bir ruh hali içinde olan Çaykovski, çok sevdiği yeğeni Vladimir Dovidov ve kardeşi Modeste ile birlikteydi.
Kaynamamış su içmesi yüzünden koleraya yakalandı.Bu arada yeni bir depresyona girdi, tedavi olmayı kabul etmedi ve 6 Kasım 1893’te hayatını kaybetti.
Başlıca Eserleri: Kış Rüyaları, Küçük Rus, Polish, Pathétique, Manfred Senfonisi, Francesca Da Rimini, Fındıkkıran, Uyuyan Güzel, Kuğu Gölü, Maça Kızı, Eugene Onegin, Çaykovski Keman Konçertosu, Çaykovski Piyano Konçertosu No 1, Romeo ve Juliet, Rokoko Çesitlemeleri, Valse Scherzo, Mozartiana.
